Pardus Projesi, Eleştiriler…

14 / Şubat / 2010 Author

İsa Engiz

Genel

3 Yorum Yapilmis.

Bilindiği gibi Tübitak UEKAE tarafından desteklenen ve bir Linux dağıtımı olan Pardus işletim sistemi 5 seneyi geride bıraktı. geliştirilme sürecini de hesaba katarsak 7 seneyi devirmiş oluyoruz.

İlk çıktığı günden bu yana açık kaynak yazılımlar ile ilgilenen bizlerin yakından takip ettiği bir proje oldu. Gerek vizyonu gerek hedefleri açısından hepimizin dikkatini ve ilgisini çekti.

Geride bıraktığımız 5 sene içerisinde önemli gelişmeler sağlandı. Pek çok kurum ve kullanıcı bilgisayarlarında açık kaynak yazılımlar kullanmaya başladılar, kullanmayanlar ve henüz tanışmaktan çekinenler ise böyle bir alternatifin farkına vardılar. Erkan Tekman’ın açıklamalarına göre ise 2010 için 7,5 milyon dolar, 2013 yılında ise 50 milyon dolarlık bir özgür yazılım ekonomisi hedefleniyor. Gerçekten önemli hedefler.

Proje, hedefleri ve çalışmaları açısından bazı kesimleri tatmin etmese de Türkiye’de (bence) yapılan en önemli işlerden. Projenin “hakkında” sayfasında zaten hedef ve vizyon en iyi şekilde açıklanıyor. Bunları da dikkate alırsak projenin esas önemi daha da ortaya çıkıyor.

Ancak projenin bazı eksiklikleri de yok değil. Bu yazıda kısaca bunlara değinmeye çalışacağım. Ve burada yazdıklarım, kesinlikle yapıcı eleştiriler olarak ele alınmalı, “bunlar da gerçekleşirse Pardus projesi açısından daha iyi olacaktır” şeklinde değerlendirilmeli.

Sürüm Politikası

Pardus projesinde ilk göze batan nokta sürüm politikası. Bugüne kadar yayımlanan sürümleri hatırlarsak:

Pardus 1.0 (12/2005)
Pardus 2007 (12/2006)
Pardus 2008 (6/2008)
Pardus 2009 (7/2009)

Bunlarla beraber aralarda da ara sürümler yayımlandı.

İlk dikkat çeken nokta tabi ki sürümlerin çıkış tarihleri. Pardus 2008, Haziran ayının sonunda çıkarken Pardus 2009 ise Temmuz ayının ortasına sarktı.

2009 yılı başında planlanan sürüm politikası şu şekildeydi: 2009 sürümü 2009 Mayıs’ında, 2010 sürümü 2010 Nisanında, 2011 sürümü de benzer şekilde 2011 Martında çıkacak ve böylece sürümler giderek Ocak-Aralık ayına çekilecekti. Ancak 2009 sürümünde yaşanan gecikme nedeniyle bu plan da rafa kalktı ve bir sonraki sürümün ne olacağı bir süre belirsiz kaldı.

Şu anda 2009.1 sürümü yayınlanmış durumda. (Ne zaman yayınlandığı konusunda sitede bir bilgi göremedim, yanılıyorsam uyarın. Ama Ocak 2010 diye tahmin ediyorum!) Bununla beraber Pardus 2010 için veyahut bir sonraki sürümün ne olacağına dair bir bilgi yer almıyor sitede. Bir sonraki sürüm ne olacak, 2009.2 üzerinde mi çalışıyor veya 2010 mu geliştiriliyor? 2010 geliştiriliyorsa alfa ne zaman, beta ne zaman, rc ne zaman? Eğer 2011 geliştiriliyorsa ne aşamada? İleriye dönük bir bilgi yer almıyor.

Ancak bir diğer GNU Linux dağıtımı olan Ubuntu’yu incelediğimizde, yayınlanmış ve yayınlanacak sürümler hakkında daha detaylı ve doyurucu bilgilere erişebiliyoruz. Bu sayfada açkılandığı üzere bir sonraki sürüm 2010.04. Ve yine 2010.04 sürümü için çalışma ve yayın takvimi de kesinleştirilmiş:

10 Aralık 2009: Alfa 1
14 Ocak 2010: Alfa 2
25 Şubat 2010: Alfa 3
18 Mart 2010: Beta 1
8 Nisan 2010: Beta 2
22 Nisan 2010: Sürüm Adayı
29 Nisan 2010: Ubuntu 2010.04

Bu sayfadan erişebileceğiniz dökümanda ayrıca her aşama sürümünde nelerin tamamlanacağının da dokümantasyonu yapılmış.

Pardus projesi’ne göz attığımızda ise böyle bir plana rastlayamıyoruz.

Destek Politikası

Bir yazılım satın aldığınızda, size ne kadar süre ile destek ve güncelleme verileceğini bilmek istersiniz. Ona göre siz de kendi planınızı yaparsınız, “2 sene boyunca güncellemeler olacak, ondan sonra bir üst sürüme yükseltmem gerekecek, yükseltmezsem güvelik güncelleştirmeleri alamayacağım, yükseltirsem bana maliyeti şu kadar TL ve şu kadar zaman olacak…” gibi…

Pardus projesinin 2009.1 için indirme sayfasına bakınca bu konuda bir bilgi bulamıyoruz. “Tamam ben indireyim de, ne kadar süre boyunca kullanabileceğim, güncelleştirmeler ve destek süreci ne zaman sona erecek?” diye bir soru yersiz oluyor, çünkü belli değil. (Projenin sorumluları tarafından bu sürenin bilinmesi birşey ifade etmiyor, önemli olan kullananın bilmesi.)

Benzer şekilde Ürünler sayfasına göz attığımzda Pardus 1.0 da listeleniyor, 2007 de, 2008 de… Bu da demek oluyor ki, bu ürünlerin hepsine birden destek veriliyor! (her ne kadar 1.0 linki çalışmasa da… )

Bir diğer konu da sürümler arasıdaki geçişler. Bir sonraki sürüm yayınlandığında kullanıcı yeniden bilgisayarının formatlamak zorunda mı kalacak güncelleme için? O zaman her sene bilgisayara herşeyi yeniden mi kurmak gerekecek?

Ancak Ubuntu projesinin destek politikasına göz attığımzda, bu sayfada belirtildiği üzere, “Ara sürümler için 18 ay, Uzun dönem sürümler için ise 3 yıl, sunucu sürümleri için ise 5 yıl boyunca güncelleştirme alırsınız.” Ayrıca Ara sürümler, bir sonraki sürüme direkt olarak güncellenir, hatta Uzun dönem sürümlerde de, bir sonraki uzun dönem sürümü yayınlandığında, hiçbirşeyi yeniden silip kurmaya gerek kalmadan bir sonraki sürüme geçebilirsiniz. Ya da şirketinizdeki sunuculara Ubuntu işletim sistemi kuracaksanız, bilirsiniz ki önümüzdeki 5 sene boyunca güncelleştirme alacaksınız, güncel kalacaksınız.

İnsanları Pardus’a göç ettirdikten sonra yerleşik hayata geçirmek için yapılması gerekenlerden biri bu destek probleminin çözülmesi.

Sunucu Versiyonu

pardus-kurumsal

GNU – Linux tabanlı işletim sistemlerinin en çok yaygınlaştığı platformlar, hepimizin bildiği üzere sunucular. Linux tabanlı sunucuların kararlı, hızlı ve maliyet açısından uygun olması bunun en temel sebepleri arasında.

Pardus projesi açısından baktığımızda, geride kalan 5 seneyi de göz önüne alarak değerlendirdiğimizde, Pardus’un hala sunucu versiyonunun çıkmamış olması gözden kaçmıyor. Halbuki sunucular için çıkartılacak özel bir versiyon ile, Linux’un zaten güçlü olduğu sunucu pazarından da pay alınabilir, Pardus’un kullanım alanı genişletilebilirdi.

Sunucu versiyonu yerine uzun süredir masaüstü kullanıcısı için geliştirilen Pardus, yakın gelecekte sunucu için bir çalışma içinde de bulunmayacak büyük olasılıkla, çünkü “Pardus Kurumsal 2″ ürünü üzerinde çalışmakta olduklarını duyurdular. (Kurumsal 1 ne zamandı, ben mi kaçırdım? ) Kurumsal Pardus’un ne olduğu ise, sitesinde şu şekilde açıklanıyor:

DVD tabanlı kurulum aracı: Pardus Kurumsal 2, tüm sunucu ve masaüstü istemci servislerini içeren tek bir DVD olarak yayınlanıyor. Yenilenen Pardus kurulum aracı YALI ile farklı görevler ve servisler için özelleştirilmiş kurulumların tek bir DVD ile ve otomatik olarak yapılabilmesi sağlanıyor. Yine yenilenen sürüm üretim servisleri aracılığıyla, kurumsal kullanıcıların kendi ihtiyaçlarına yönelik Kurulan ve Çalışan Pardus sürümleri ve kurtarma, yedekleme gibi özel amaçlı Pardus ürünleri hazırlamaları çok kolaylaşıyor.

Özelleştirilebilir Pardus teknolojileri: Pardus Kurumsal 2, gelişmiş yapılandırma araç ve altyapıları ile kurumsal projelere kolay ve hızlı bir şekilde entegre olarak kurumların ihtiyaçlarına göre özelleştirilebilen çözümler sunuyor.

Gelişmiş yönetim ve bakım araçları: Pardus Kurumsal 2 ile birlikte yeni sürümü yayınlanacak olan Pardus Kurumsal Yönetim Arabirimi, Pardus sistemlerin yönetim ve işletme görevlerinin tek bir merkezden yapılmasını sağlayarak farklı istek ve ihtiyaçlara göre genişleyebilir bir merkezi yönetim altyapısı sunuyor.

Kurumsal yazılım seçkisi: Pardus Kurumsal 2, kurumsal masaüstü ve sunucu kullanıcıları için özelleştirilmiş bir yazılım yelpazesi sunuyor. Tüm Pardus Kurumsal ürünleri taban olarak “Pardus Kurumsal Deposu” nu kullanıyor. Güncelleme ve hata düzeltmelerde kararlılığı ve güvenliği ön planda tutarak, öngörülemeyen servis kesintisi ve zaman kayıplarını önlüyor, bakım ve işletim maliyetlerini düşürüyor.

Pardus Gömülü İnce İstemciler: Düşük toplam sahip olma maliyetleri ile göze çarpan ince istemciler, özel Pardus Kurumsal çözümleri ile daha yetenekli, daha hızlı ve daha sorunsuz işletilebiliyor.

Pardus Terminal Sunucu Sistemi: Pardus Kurumsal 2′nin terminal sunucu tabanlı kurulumlar için özel çözümleri, kurumsal projelerin hızla ve sorunsuz gerçekleşmesini sağlıyor, kurumlara özel olarak kolayca özelleştirilebiliyor.

Pardus Tabanlı Kriptolu USB Bellek: TÜBİTAK-UEKAE tarafından tasarlanıp üretilen Kriptolu USB Bellek “SIR”, Pardus Kurumsal ile çevrimdışı çalışma desteği de sunuyor.

Tamamen tanıtım ve pazarlama amaçlı yazılan bu metinden çok şey anlaşılmıyor, ancak sunucu versiyonunun yerini alacak gibi duruyor.

Pardus Türevleri

Bilişim okur yazarı masaüstü kullanıcısı tarafından kullanılmayı hedefleyen Pardus, şu güne kadar sadece tek bir ürün olarak varlık gösterdi. Yukarıda değindiğimiz “Kurumsal 2″ de Pardus’un ilk türevi gibi duruyor.

Farklı kullanıcılar tarafından kullanılma açısından türevler çok önemli yer tutuyor. 5 seneyi geride bıraktığımızda şu anda sadece Kurumsal 2′yi görebiliyoruz, o da henüz geliştirilme aşamasında.

Okullarda da yaygınlaşan Pardus için yapılabilecek ilk türevlerden biri Eğitim versiyonu. Bu konuda bir çalışma yapılmamış.

Bir diğer masaüstü pencere yöneticisi olan Gnome için de henüz görünen bir çalışma yok.

64bit işletim sistemleri için yürütülen bir çalışmaya dair sitede bilgi yer almıyor. ( Sitede yer almasa da biz biliyoruz ki Çanakkale 18 Mart üniversitesinde bu konuda bir çalışma yürütülüyor ve Şubat ayı itibariyle Alfa 1 yayınlanmış durumda.)

Pardus’un yaygınlaşması açısından önemli olan türevler, umarım en kısa zamanda proje takvimine alınır.

Ulusal — Özgür ve farklı dillerdeki sürümler

Pardus, ilk yayınlandığı tarihte adından hep Ulusal diye söz edildi, ancak geliştiriciler yazılımının özgürlüğüne vurgu yapılmasını istiyorlardı. Bir süre daha Ulusal ve Özgür sıfatlarıyla yoluna devam eden Pardus’tan şu anda sitesinde pek çok yerde “ulusal” olarak bahsediliyor. İlk başlangıçta “medya bizi ulusal olarak lanse ediyor, biz ise özgürlüğe vurgu yapılmasını istiyoruz” denilirken, şimdi Pardus da kendisinden ulusal olarak bahsediyor. Bu durum ise önümüze farklı açmazlar getiriyor.

Ulusal bir işletim sistemi neden farklı dillerde sürüm yayınlar? ve yine, İtalyan bir kullanıcı, Ulusal bir Türk işletim sistemini neden kullansın?

Bu projeyi ulusal olarak adlandırıyorsak, yerelleştirmiş olmuyor muyuz? Öyleyse neden distrowatch sitesinden popülerliğini takip edelim?

Ya da farklı dillerde sürüm yayınlıyorsak, dil desteğimiz neden bu kadar sınırlı?

Daha bilgilendirici bir web sitesine ihtiyaç

Yukarıdaki satırlarda da dile getirdiğimiz üzere, web sayfasındaki bilgiler yeterince doyurucu değil ve eksik. Hatta bazı arkadaşlar “boş” olduğunu bile söyleyebilirler.

Öncelikle, ilk başta değindiğimiz “sürüm politikası” ve “destek politikası” ile ilgili her hangi bir bilgi web sayfasında yer almıyor konusuna tekrar dönelim. Bir proje geliştirilirken bu tür bilgiler elbette mevcuttur, ve doğru olan bu bilgilerin kullanıcılarla paylaşılmasıdır. (Web sitesi bunun için değil midir zaten?) Pardus geliştirici e-posta listesinde bu konu tartışılmış ve proje hakkında somut bilgiler yer alıyor. Erkan Tekman’ın yazdığı e-posta şu şekilde:

Yarın blogumda yayımlayacağım bir duyuruyu önce geliştirici camiamız ile
paylaşmayı uygun gördük:

======================================================================
Üç yıldır projede pek çok görevi üstlenmiş, bu arada 2008 Sürüm Yöneticiliği,
Dış Projeler Koordinatörlüğü ve son olarak da Kurumsal 2 Sürüm Yöneticiliği
görevlerini üstlenmiş olan Ekin Meroğlu kısa (ümidimiz oldukça kısa) bir süre
için projeden ayrılıyor, Ekin askere gidiyor…

2008 Sürüm Yöneticiliği görevini Gökcen Eraslan üstleniyor. 2009.1′in çıkışı
(sürüm takvimini pek yakında sürüm yöneticimiz Onur Küçük açıklayacak) ile
YALNIZCA GÜVENLİK durumuna geçecek ve 2009.2′nin çıkışı (planımıza göre 2010
Nisan’ında yayımlanacak) ile YAŞAM SONU durumuna erişecek olan 2008 sürümü
Ekin’in dönüşünü göremeyecek herhalde. O nedenle bu görevlendirme geçici
değil, kalıcı…

Kurumsal 2 Sürüm Yöneticiliği görevini geçici olarak Ozan Çağlayan üstleniyor.
Yeni yapılanmamız uyarınca artık sürümlerimizi iki kişilik bir sürüm yönetim
ekibi çıkaracak. Geliştirici sürümünü geçtiğimiz haftalarda duyurduğumuz ve
nihai sürümünü planımıza göre 2010′un ilk yarısında yayımlayacağımız Kurumsal
2 çalışmalarında Ozan ile birlikte çalışacak arkadaşımız Serdar Dalgıç.

Gerek 2009′un ara sürümlerinin takvimi göz önüne alındığında, gerekse 2010
yılı içerisinde ekipte yaşanacak büyüme ve ortaya çıkacak oryantasyon ihtiyacı
hesaba katıldığında “Pardus 2010″ adı ile bir sürüm yayımlamanın yerinde
olmadığını gördük. 2000 serisinde 2009′u izleyecek olan sürümümüz Pardus 2011.
Pardus 2011 Sürüm Yöneticisi olarak Gökcen Eraslan görev yapacak ve sürüm
yönetim ekibinde Fatih Aşıcı ile birlikte çalışacak. Ayrıca 2009 için “Ürün
Yöneticisi” adıyla oluşturduğumuz görev 2011′den başlayarak Sürüm Camia
Temsilcisi (SCT) adını alarak sürüm yönetim ekibindeki UEKAE çalışanı
arkadaşlarımıza eşlik edecek. Pardus 2011 için SCT’yi gelecek ay başında
belirleyip duyurmayı planlıyoruz. Pardus 2011 sürümünü 2010 yılı sonunda
yayımlamayı hedefliyoruz. Geliştirme çalışmalarının çok yakında başlayacağının
müjdesini vermiş olayım buradan ve gerisini Gökcen’e bırakayım.

Pardus 2009, Pardus 2011.1′in çıkışı ile, tahminen 2011′in ilk yarısında
YALNIZCA GÜVENLİK durumuna geçecek ve 2011.2′nin çıkışı ile, tahminen 2011
ortasında, yani 2009′un çıkışından neredeyse 2 yıl sonra YAŞAM SONU durumuna
erişecek. Bu da 2009′u 2007 ile birlikte en uzun ömürlü sürümlerimiz arasına
sokacak. Amacımız 2011 sonrasında 12 aylık sürüm periyotlarına olabildiğince
uymak. Uygun zamanda diğer büyük dağıtımlar gibi 6 aylık periyotlara geçişi
düşünebileceğiz, ama kişisel tahminim bunun 2013′ten önce olamayacağı
yönünde…

Kurumsal sürümlerimiz için ise 3 yıllık periyotlar düşünüyoruz. Ancak Kurumsal
3′ün 2 yılın ardından, yani 2012′de yayımlanması olasılığı hayli yüksek.
Kurumsal sürümler bir sonraki sürümün çıkması ardından 1 yıl desteklenecekler.
Eğer sözleşmeli kullanıcıları olursa bu süreyi 1 yıl daha uzatmak mümkün
olacak. Yani Kurumsal 2 için desteğimiz 2013-2014 civarında sona erecek.
Kurumsal 3′ün geliştirici sürümünün 2011 sonunda çıkacağı hesaba katıldığında
kurumsal kullanıcıların test, yerleştirme ve terfi/göç için en az 1,5
zamanları olacak, ki diğer büyük dağıtımlar ile uyumlu süreler bunlar da.
======================================================================

Önümüzdeki aylardaki sürüm planımızı özetleyecek olursak:

2010 başı: 2009.1
2010 Nisan: 2009.2, 2008 -> EoL
2010 ortası: Kurumsal 2
2010 sonu: 2011
2011: 2011.1, 2011.2, 2009 -> EoL, 2011.3 (?)
2011 sonu: 2012, Kurumsal 3 geliştirici sürümü (?)
2012: 2012.1, 2012.2, 2011 -> EoL, Kurumsal 3 (?), 2012.3 (?)
2013: Kurumsal 2 -> EoL, vb

Ayrıntılı ve kesin sürüm takvimleri uygun olunan ilk fırsatta Sürüm
Yöneticileri tarafından duyurulacaktır.

Ekin’e hayırlı teskereler diliyor, Gökcen, Ozan, Serdar ve Fatih’e kolay
gelsin diyorum…

Erkan Tekman
TÜBİTAK UEKAE
Proje Yöneticisi ::: Pardus
::: Özgürlük İçin… :::

www.pardus.org.tr

İlk önce şunu belirteyim, Erkan Tekman’ın blogunda bu bilgiye erişemedim. Ayrıca Pardus projesinin geleceğini belirleyen bir konu neden Erkan Tekman’ın blogunda yer alsın pardus.org.tr web sitesi dururken?

Bu bilgilerin web sitesinde yer almaması bir eksiklik.

Yine web sitesinde en üst kısmında “Hizmetler” linki var ve çalışmıyor. (Hizmet yok anlamına mı geliyor?)

Ürünler sayfasına baktığınızda Pardus 1.0 dan 2009′a kadar Pardus sürümleri listeleniyor. Bunlar bir ürünün farklı sürümleri değil mi? Neden farklı bir ürün gibi sunuluyorlar? Ayrıca bu sayfada Pardus 1.0 linki çalışmıyor ve “550″ hatası dönüyor. Yani 1.0 “ürünü” mevcut mu yoksa eskidi diye indirilmesine izin mi verilmiyor yoksa bu sayfa ile ilgilenilmiyor mu? (Bence son seçenek, çünkü 2009.1 “ürünü” de bu sayfada henüz yer almıyor.)

Pardus Topluluğu ve geleceği

Bir linux dağıtımının en önemli unsurlarından biri de sahip olduğu topluluktur. Yardımsever ve paylaşımcı bir dağıtım topluluğu, o dağıtımın yaygınlaşmasında ve desteğin sağlanmasındaki en önemli unsurlardandır.

Ancak bir diğer önemli konu da geliştiriciler topluluğudur. Projenin sahip olduğu, “açık kaynağa gönül vermiş” geliştirici sayısı, projenin hem ilerlemesi hem de geleceği açısından önemlidir.

Pardus’u şu ana kadar Tübitak UEKAE destekledi, peki ya yarın Tübitak destek’den vazgeçerse? İşte o zaman projede çalışan geliştiricilerin kimler olduğu önem kazanacak. Çünkü Tübitak bünyesinde olmadan destek veren geliştiriciler yine projeyi sürdürebilecekler. Bu konuda geliştirici topluluğunun ne kadar zengin olduğu da tartışılabilir. Çünkü bu durum Pardus’un rekabet gücü ile de yakından ilgilidir.

Pardus’un rekabet gücü

Açık kaynak projelerin hepsinde temel bir sorun vardır: Destek sorunu. Bir kurum veya kişi projeyi destekleyecek ki, projenin geliştirilmesi için ortada mevcut ve somut bir teşvik olsun.

Şu anda Pardus, Tübitak tarafından destekleniyor ve Devlet kurumlarında yaygınlaşarak kullanılıyor. Ancak yarın Ubuntu, Türkiye’de resmi bir büro açsa neler olur? Tübitak (ve devlet) ve Canonical bu yazılımlara verdiği desteği geri çekerlerse neler olur? İşte o zaman geliştirici topluluğunun önemi ortaya çıkıyor ve bu durum da rekabet gücünü temelden etkiliyor. senaryo da ulusal — özgür çekişmesini, projenin farklı dillerdeki başarısını ve dünya genelindeki geliştirici sayısını da hesaba kattığımızda durum iyice netleşiyor: Proje 5 yılı geride bırakırken, Pardus’un rekabet gücü çok da iç açıcı değil.

Sonuç

Sonuç olarak şunu kısaca söylemek istiyorum:

- Pardus özgür işletim sistemi projesi çok önemli ve desteklenmesi gereken bir proje.
- Ancak eksiklikler ve umursamazlıklar (web sayfasınının doyurucu olmaması bana göre umursamazlıktır) pardus’un rekabet gücünü oldukça azaltıyor.
- Asıl üzerinde çalışılması gereken ise, Uluslararası alanda popüler, rekabet gücü yüksek, topluluğu geniş ve ÖZGÜR bir GNU – Linux işletim sistemi projesi’dir.

Pardus’u daha iyi yerlerde görmek üzere…

——–

fotoğraflar:
- http://www.biriyilik.com/bilgisayar/pardus-5-dogum-gununu-kutluyor-31052.html
- ozgurlukicin.com

- Bu blogda yer alan yazıları RSS ile takip edebilirsiniz. RSS aboneliği için tıklayın.

- Ya da bu blogda yer alan bütün yazıları içindekiler sayfasında görüntüleyebilirsiniz. Tıklayın!